نقد و بررسی فیلم Convenience Store 2022
9 خرداد · · خواندن 4 دقیقه نقد و بررسی فیلم Convenience Store 2022| خواروبارفروشی کوچک
فیلم خواروبارفروشی کوچک، کار مستقلی بهحساب میاد که اولینبار در ترکیه اکران شده و محصول مشترک ازبکستان، آلمان، روسیه و ترکیه بهحساب میاد. این کار همچنین با اسم Produkty 24 هم منتشر شده و بهرغم موضوع مهمی که بهش پرداخته، اصلا دیده نشده و نتونسته بینندهی عمومی یا منتقدا رو متوجه خودش کنه. عملا تبلیغ خاصی براش صورت نگرفته و بعد از گذشت چندسال، صرفا 228 نفر توی سایت IMDb بهش واکنش نشون دادن و امتیازاش هم نسبتا متوسطه.
بقیه در ادامهی مطلب｡.ﾟ+ ⟵(｡･ω･)
قبل از این که بریم سراغ بررسی محتواش، بیاید به یه توافقی درمورد اسمش برسیم و در طول مطلب، به جای کلمهی طولانی خواروبارفروشی، از تلفظ پروداکتی استفاده کنیم.
فیلم پروداکتی در خلاصهی خودش صراحتا اعلام میکنه که ما داریم درمورد بردهداری مدرن صحبت میکنیم یعنی هرچند که امروزه دیگه کسی به پای انسانها زنجیر نمیزنه و با شلاق، اونا رو مجبور به کار سخت نمیکنه اما روشای جدید و منفعلانهای برای مجبور کردن آدما وجود داره و همیشه هم افراد فرصتطلبی هستن که از این موقعیتها بهره ببرن.
در واقع پروداکتی، خیلی هم خوب تونسته این حس رو منتقل کنه که افرادی مثل این کارمندای ازبکی، قربانی و مظلوم واقع میشن و راه پسوپیش ندارن. حتی میشه گفت که فضا رو تاحدی فمنیستی کردن و بیشتر افرادی که مورد سواستفاده قرار میگیرن، زنهایی هستن که قدرت انتخاب زیادی ندارن. اما این مظلومنمایی، چندان منطقی بهنظر نمیرسه و ما لازمه مسئولیتهایی که همهی شخصیتها لازمه برعهده بگیرن رو درنظر داشته باشیم و ببینیم فارغ از اونچه که سازندهها سعی کردن توی پیام واضح این داستان بگنجونن، چه اتفاقی درحال رخ دادنه و چطور میشه از قرار گرفتن توی همچین موقعیتی اجتناب کرد یا اگر بدون جانبداری و ترحم به همچین داستانی نگاه کنیم، شخصیتها لایق دریافت چه قضاوتهایی هستن.
هشدار: ادامهی این مطلب میتونه داستان فیلم رو لو بده.
مخبت از همون ابتدا شخصیت سرخورده و ناامیدی داره و مشخصا از وضعیتی که درونش هست راضی نیست ولی چیزی نمیگذره که میبینیم با فردی که چندان بهش اشتیاقی نشون نمیداد ازدواج کرده و ازش حامله است.
مخبت بچه رو تاحدی بهونهی بازگشتش به روسیه میکنه اما حقیقت اینه که اون از اولش هم مجبور نبود که توی همچین فروشگاهی بمونه و بذاره که بالادستیش، یه نیروی کار ارزون یا عملا یه بردهی بهدردبخور دیگه بهدست بیاره. هیچکدوم از کارمندای دیگه هم مجبور نبودن اونجا بمونن. زیادم سخت نبود که متوجه غیراخلاقی بودن کار بالادستیشون بشن. افراد درون فروشگاه، درگیر کارای تاریکی هستن، بهراحتی خشونت و شکنجه اتفاق میوفته و درگیر موادمخدر هم هستن. بالادستی سعی میکنه ارادهی خودش رو به هر روشی به بقیه تحمیل کنه و اخلاق جالبی نداره و حتی بچههای این کارمندا رو هم استعمار میکنه. این درحالیه که تمام این کارمندا یه وطنی دارن که هرچند وضعیت فقیرانهای داره اما درونش میتونن آزاد باشن.
رفتاری که مخبت، سر مزرعه نشون میده رو یادتون بیاد. بالادستیش کار غیر قانونیای نکرده. سر هفته، تسویه حساب صورت میگیره اما بازهی زمانی سریعی هم برای پرداخت حقوقه و پول هفتهی قبل مخبتو هم داده. ولی مخبت میگه تو باید پول هفتهی بعد منو هم بدی، یعنی پول کاری که هنوز به انجام نرسونده؛ چرا؟ چون مادری که صد سال یهبار نمیاومده بهش سربزنه، حالا که مخبت اومده اونجا مریض شده و خانوم میخواد خرج دوا و درمونشو بده. وقتی هم که میبینه بالادستیش حاضر نمیشه پول زور بده، بهش لگد میزنه و با عصبانیت به خونه برمیگرده و فورا جمعوجور میکنه که برگرده روسیه.
مخبت یه شخصیت بهغایت احمق و خودخواه و بیمسئولیته که چیزی غیر از خودش و همخوناش براش مهم نیست. همچین آدمایی میتونن برای خواستههای خودخواهانهی خودشون، هزارتا آدم رو بکشن. بههیچ عنوان نمیشه گفت که همچین موجودی داره قربانی بردهداری مدرن میشه. اون صرفا داره با حماقت و بیمسئولیتی خودش به آدمای قدرتمندتر اما به اندازهی خودش خودخواه، قدرت میده تا به کارای نابهنجارشون ادامه بدن.
چنین شخصیتهایی، نهتنها چیزی به جامعهی اطراف خودشون اضافه نمیکنن، بلکه به هرجا که برن، ذرهذره اون جامعه رو فاسد میکنن و درصورتیکه به اندازهی کافی تعدادشون زیاد بشه، میتونن یه جایی مثل روسیه رو به اندازهی روستای بدوی خودشون فقیر و نابهنجار کنن.
این نقدای منفی، هیچکدوم شامل مسائلی نیست که این فیلم سعی داشته باشه بهطور آشکار منتقل کنه و اتفاقا بهنظر میرسه که خیلی هم مخالف چنین مفاهیمیه و چهارچوبهای ناراحتکنندهای که از زندگی مخبت و بقیه نشون میده، بیشتر این حسو میده که یه سازندهی متنفر از سرمایهداری که کمابیش افکار فمنیستی هم داره پشت این قضیه است.
شما وقتی میتونید خودتون رو قربانی یه ظلم درنظر بگیرید که بهترین انتخابهای خودتونو کرده باشید و واقعا بشه بهتون گفت آدمخوبه؛ نهاینکه مثل همون افرادی که سعی دارن ازتون سواستفاده کنن، خودخواهانه تصمیمگیری کنید و صرفا به فکر منافع خودتون باشید.
جمعبندی
با همهی نقدهای منفیای که گفته شد، این فیلمو میشه یه کار خوشساخت و البته مستقل درنظر گرفت که بهمراتب، خیلی بیشتر از کارای جریان اصلی سینما، تونسته واقعیت رو نشون بده و بهنوبهی خودش، شانس زیادی در تحریک افکار انتقادی بینندهی خودش داره.