این مطلب، برداشتی هست از کتاب Hollywood Planet: Global Media and Competitive Advantage of Narrative Transparency که در مطلب جداگانه ای به طور خلاصه معرفی شد.

 

بقیه در ادامه‌ی مطلب⁦｡.ﾟ+ ⟵(｡･ω･)⁩

این کتاب یکی از اولین تلاش ها برای ترکیب نظریه های پسااستعماری، پست مدرن و مدیریت جهانی هست که توضیح میده چرا رسانه های آمریکایی اینقدر در سطح بین المللی تاثیرگذار شدن. جامعه ی هدفش هم دانشجوهای ارتباطات، انسان شناسی، جامعه شناسی و مطالعات فرهنگی هست و یک منبع تحلیلی و الهام بخش محسوب میشه.
ایده ی مرکزی کتاب، نظریه ای هست که میگه موفقیت جهانی رسانه های آمریکایی به خاطر چیزی هست به اسم شفافیت روایی، یعنی داستان های آمریکایی طوری طراحی شدن که چندلایه و قابل تفسیر باشن و مخاطب ها در کشورهای مختلف، میتونن ارزش ها، نمادها و آرکی تایپ های خودشون رو در این داستان ها ببینن.
این روایت ها مثل آینه عمل میکنن و مثال پنجره، درموردشون کمتر صدق میکنه چون باعث میشن که در فرهنگ های مختلف، بومی سازی شده به نظر برسن.
معادل فارسی عنوان این کتاب، "سیاره ی هالیوود: رسانه های جهانی و مزیت رقابتی شفافیت روایی" هست و در سال 1999 منتشر شد.
عنوان و موضوع این کتاب، ارتباط بسیار مستقیم و تحلیلی با مفهوم گلوبالیسم داره ولی نه به صورت سطحی یا صرفا اقتصادی بلکه تلاش میکنه گلوبالیسم فرهنگی و رسانه ای رو از زاویه ی متفاوتی بررسی کنه و تاکید زیادی روی شفافیت روایی داره.

اسکات رابرت اولسون به عنوان نویسنده، عقیده داره که فیلم های امریکایی میتونن در هر نقطه از دنیا، مثل یک کالای بومی عمل کنن، بدون اینکه واقعا بومی باشن و این دقیقا چیزی هست که در گلوبالیسم فرهنگی هم اتفاق میوفته یعنی ما شاهد جریان آزاد معنا، نماد و سبک زندگی از یک مرکز به پیرامون هستیم که قابلیت جذب و بومی سازی داره. مرکز گلوبالیسم در این کتاب، امریکا هست و میتونه تا حدی با مفهوم گلوبالیسم رایج در تضاد باشه چون در فرهنگ عمومی، گلوبالیسمی که مورد انتقاد قرار میگیره، بیشتر شبیه به سیستم نخبگانی لیبرال بریتانیایی هست و با فرهنگ آمریکا، تاحدی در تضاده.
محافظه کارها بخصوص در نسخه های ملی گرایانه یا راست گرای به قولا افراطی، معمولا با گلوبالیسم مشکل دارن چون اون رو تهدیدی برای هویت ملی، حاکمیت سیاسی و ارزش های سنتی خودشون میدونن.
حرفشون اینه که گلوبالیسم باعث میشه فرهنگ ها، زبان ها و سبک های زندگی مختلف در هم تنیده بشن. محافظه کارها نگران هستن که این روند باعث فرسایش سنت ها، زبان و ارزش های بومی بشه و هویت ملی رو تضعیف کنه.
نهاد های جهانی مثل سازمان ملل، اتحادیه ی اروپا، یا سازمان تجارت جهانی، گاهی تصمیماتی میگیرن که با سیاست های داخلی کشورها تضاد دارن. محافظه کارها این رو نوعی دخالت خارجی و تضعیف استقلال ملی میدونن.
گلوبالیسم معمولا با افزایش مهاجرت همراهه. محافظه کارها نگرانن که مهاجرت گسترده باعث تغییر ترکیب جمعیتی، افزایش تنش های فرهنگی و ضعیف شدن انسجام اجتماعی بشه.
در نگاه محافظه کارها، گلوبالیسم اقتصادی باعث شده شرکت های چند ملیتی قدرت بگیرن، صنایع داخلی تضعیف بشن و شغل های سنتی از بین برن. این حس بی عدالتی اقتصادی، به نفرت از گلوبالیسم دامن زده.
گلوبالیسم اغلب با ارزش هایی مثل حقوق بشر جهانی، برابری جنسیتی، آزادی های فردی و پذیرش تفاوت ها همراه هست. محافظه کارهای سنتی ممکنه این ارزش ها رو با سبک زندگی غربی یا لیبرالیسم افراطی یکی بدونن و دربرابرش مقاومت کنن. برای همین توی خیلی از کشورها، این دیدگاه ها باعث رشد جنبش های ملی گرایانه، ضد مهاجرت، و ضد نهادهای بین المللی شده و این توضیحاتی هست که لازمه قبل از شروع همچین کتابی بدونید.
ایده ی محوری اسکات رابرت اولسون در کتاب سیاره ی هالیوود اینه که موفقیت بی رقیب محصولات فرهنگی آمریکا، بخصوص فیلم های هالیوودی، نه صرفا به خاطر بودجه های کلان یا فناوری پیشرفته، بلکه عمدتا به خاطر ویژگی های منحصر به فرد شفافیت روایی هست. شفافیت روایی به توانایی یک روایت برای پذیرش تفسیرهای جداگانه توسط مخاطبان فرهنگ های مختلف اشاره داره. داستان ها، شخصیت ها و درون مایه های این آثار طوری طراحی شدن که به مثابه آینه ای عمل میکنن که هر جامعه ای میتونه آرمان ها، ترس ها، اسطوره ها و الگوهای خودش رو درونشون ببینه و شناسایی کنه. این ویژگی، برخلاف روایت های کدر که در بافت یک فرهنگ خاص قفل میشن، به محصولات هالیوودی اجازه میده تا به ظاهری بومی در نقاط مختلف جهان برسن، بدون اینکه لزوما محتوای خودشون رو تغییر بدن. فیلمی مثل آواتار میتونه همزمان به عنوان تمثیلی از ستیز بومی های آمریکایی، مبارزه ی فلسطینی ها، یا نقد جهانی سازی سرمایه داری تفسیر بشه.
کتاب اولسون، گلوبالیسم رو عمدتا از منظر گلوبالیسم فرهنگی با محوریت آمریکا نگاه میکنه. از این نظر، هالیوود نه فقط یک صنعت سرگرمی، بلکه یک نهاد گلوبال قدرتمنده که جریال معنا، نماد و سبک زندگی رو از مرکز یعنی آمریکا، به پیرامون، مدیریت و تسهیل میکنه. موفقیت این پروژه، دقیقا در گرو همین قابلیت شفافیت روایی هست که مقاومت دربرابر امپریالیسم فرهنگی رو کاهش میده. مخاطب هندی، چینی یا برزیلی احساس نمیکنه در حال مصرف یک محصول کاملا بیگانه است بلکه احساس میکنه بخشی از داستانی جهان شمول اما قابل تطبیق با واقعیت های محلی خودش رو میبینه. این همون مکانیسمی هست که نویسنده اون رو مزیت رقابتی پایدار هالیوود میدونه.
نکته ی جالب توجه در تحلیل اولسون، تمایز قائل شدن بین این گلوبالیسم فرهنگی آمریکا محور و گلوبالیسم اقتصادی سیاسی نخبگانی هست که معمولا از مراکزی مثل بریتانیا یا نهادهای فراملی سرچشمه میگیره و مورد انتقاد شدید جنبش های محافظه کار و ملی گرا در سراسر جهان هست. این جنبش های گلوبالیسم رو تهدیدی برای هویت ملی، حاکمیت سیاسی و ارزش های سنتی میدونن.

جمع بندی
درحالیکه منتقدهای محافظه کار و ملی گرا عموما روی جنبه های اقتصادی و سیاسی گلوبالیسم تمرکز دارن و باهاش مبارزه میکنن، گلوبالیسم فرهنگی هالیوود از مسیری متفاوت و نامحسوس تر در حال پیشرویه. این شکل از گلوبالیسم، نه با صدور دستورالعمل، که با صدور روایت های شفاف عمل میکنه. قدرت هالیوود در اینه که تونسته خودش رو نه به عنوان یک نیروی خارجی تهاجمی، بلکه به عنوان بخشی آشنا و حتی بومی شده در ذهن و زندگی مخاطب های جهانی جا بندازه.
نقد گلوبالیسم فرهنگی، مستلزم درک این مکانیسم روایی پیچیده است. این کتاب جواب روشنی به این سوال اساسی هست که در عصر جهانی شدن، قدرت نرم چطور از طریق داستان گویی اعمال میشه.