حیوانات و مهارت های روانی: هدهد
10 اردیبهشت · · خواندن 6 دقیقه
هدهد با نمادهای عمیقی در ادبیات و عرفان، مثل منطق الطیر عطار گره خورده. حضور این پرنده در دنیای خواب، داستان ها و هنر، میتونه استعاره ای از هوش هیجانی بالا و مهارت های ارتباطی باشه.
هدهد همچنین میتونه اشاره به مهارت صبر استراتژیک و آینده نگری باشه. هدهد در منطق الطیر عطار، رهبری بخشی از پرنده ها رو بر عهده داره و برای رسیدن به سیمرغ، استقامت و برنامه ریزی داره. مهارت نه گفتن به لذت های آنی و تاب آوری در مسیر اهداف بلند مدت، توصیف کننده ی فردی هست که این نماد رو درونی سازی کرده. این تفسیرها زمانی صدق میکنن که هدهد به شکل مثبت ظاهر بشه و به طور مثال خوابی با موضوع هدهد مزاحم یا ترسناک یا بیمار، میتونه به ضعف فرد در استفاده از این مهارت ها یا روش نابهنجاری که در استفاده از مهارت های روانی مرتبط با هدهد در پیش گرفته اشاره داشته باشه.
هدهد با آوردن خبرهای پنهان و دیدن چیزهایی که دیگران نمیبینن، تصویری از تفکر واگرا هست، یعنی خلاقیت و حل مسئله از زاویه ی غیر منتظره.
به عنوان یک انسان، هدهد تصویری از فردیه که در ابداع راه حل های بدیع برای مشکلات عاطفی یا اجتماعی، به شکلی استثنایی عمل میکنه.
در عین وفاداری به جمع یا گله، هدهد هویت مستقلی داره و از نقد مقتدرانه (مثل گفتن حقیقت به سلیمان)، ترسی نداره. هدهد میتونه تصویری از یک رواندرمانگر آینده نگر، مذاکره کننده ی ماهر یا فردی با هوش اجتماعی بسیار بالا باشه که تحمل ابهام تا روشن شدن یک حقیقت رو داره.
هدهد در اسطوره های یونان و روم هم حضور داره و بیشتر برای اشاره به مفاهیم تراژیک، خشونت و تحولات شوم ازش استفادهشده.
شناخته شده ترین داستان از زبان شاعرانی مثل اوید در کتاب دگردیسی ها نقل شده و به یکی از وحشتناک ترین افسانه های انتقام در تاریخ ادبیات تبدیل شده. در این داستان، ترئوس، پادشاه تراکیه، با پرونی ازدواج میکنه. اون به خواهر همسرش، فیلوملا تجاوز میکنه و برای ساکت کردن قربانی، زبانش رو قیچی میکنه.
فیلوملا با بافندگی، داستان رو به خواهرش اطلاع میده. روندش هم اینطوری باشه که فیلوملا در یک کلبه ی دور افتاده در جنگل زندانی شده و دست به بافندگی میزنه. در فرهنگ یونان باستان، بافندگی یکی از مهارت های اصلی زن ها و راهی برای خلق متون تصویری بود. فلوملا از تار و پود برای روایت استفاده کرد.
یک دستگاه بافندگی یا تار عمودی میسازه و پارچه ای سفید میبافه و با نخ های بنفش، که رنگ سلطنتی و خون به حساب میاد، روی این پارچه داستان جنایت ترئوس رو نقش میزنه. از اونجایی که حروف الفبا و نوشتن براش غیر ممکن بوده و احتمالا خواهرش سواد نداشته، از نگاره ها و نمادهای بصری استفاده میکنه.
فیلوملا این پارچه ی بافته شده رو به خدمتکاری میده (یا خودش به نحوی اون رو میفرسته) و با اشاره و حرکات دست از پیامرسان میخواد که پارچه رو برای ملکه ی پرونی ببره.
پرونی که ماه ها بود خواهرش رو گمشده فرض میکرد و عزادار بود، پارچه رو باز میکنه. به نقش و نگارهای بنفش نگاه میکه و جنایت بی صدایی که در حق خواهرش انجام شده رو میفهمه. اوید میگه: "زنان مجلس با تعجب به پارچه نگاه میکردند، اما پرونی در سکوت اشک میریخت، تمام فاجعه را فهمید."
پرونی برای انتقام، پسر خودش رو میکشه و گوتش رو به عنوان غذا به ترئوس میده.
وقتی که حقیقت فاش میشه و ترئوس در تعقیب زن ها با تبر هست، خدایان مداخله میکنن و همه رو به پرنده تبدیل میکنن. ترئوس به هدهد تبدیل میشه؛ پرنده ای با تاجی بر سر که نمادی از پادشاهی سقوط کرده و همیشه به دنبال حقیقت هست. نوک تیز این پرنده در این داستان نماد سلاحی هست که دیر به دستش رسیده.
در یونان باستان، هدهد گاهی چهره ای طنزآمیز پیدا میکنه. در کمدی پرندگان اثر ارسطوفان، شخصیتی به اسم اروپوس حضور داره که انسان بوده و بعدها به هدهد تبدیل میشه. این فرد میانجیگر بین پرنده ها و شخصیت اصلی داستانه. این نمایش نشون میده که هدهد در فرهنگ یونانی به عنوان موجودی سخنگو و عاقل شناخته میشده، هرچند در جایگاهی بسیار پایین تر از جایگاه عرفانی هدهد در منطق الطیر هست.
اسم علمی هدهد ریشه در زبان یونانی داره. در اساطیر، پادشاهی به اسم اپوپوس، در سیکیون وجود داشت و اسم علمی هدهد مستقیما از اسم این پادشاه گرفته شده. اپوپوس به عنوان یک پادشاه قدرتمند و ناظر توصیف میشه.
اسم علمی هدهد تا حد زیادی در همپوشانی با صدای خاص این پرنده است که به صورت هوپ-هوپ-هوپ به گوش میرسه. اما جالب تر از تقلید صدا، معنای پنهان این کلمه در زبان یونانی هست. فعلی epopao به معنی زیر نظر گرفتن، مشاهده کردن یا نگهبانی کردن هست. این کلمه از دو بخش epi به معنی به روی یا برفراز و ops به معنی چشم ساخته شده. به این ترتیب epops یا epopeus رو میشه "کسی که از فراز نظاره میکنه" یا "همه چیز بین" ترجمه کرد.
این معنا برای یک پادشاه یا پرنده ی اساطیری کاملا مناسبه. پرنده ی هدهد با تاجی که روی سر داره و همیشه به نظر میرسه در حال دیده بانی هست، تجسم فیزیکی ناظره.
اپوپوس اسم خودش رو نه از پرنده، بلکه از معنای ناظر بودن گرفته. اما از اونجایی که هدهد با تاج باشکوه و حالت دیده بانیش، مصداق کامل این ناظر در طبیعت بوده، این اسم بهش نسبت پیدا کرده. در حقیقت، پادشاه افسانه ای و پرنده، هد دو نماد چشم داشتن بر همه چیز از فراز هستن.
همونطور که گفته شد، اپوپوس در اساطیر یونان به عنوان هفدهمین پادشاه شهر سیکیون شناخته میشه. داستانش پیچیده و اغلب تراژیکه و در آثار نمایشنامه نویس هایی مثل اوریپید بهش اشاره شده.
این فرد قهرمان محلی سیکیون بود و برای اون معبدی ساخته شد و مراسم قهرمان پروری برگزار میکرد. جالب اینه که در کنار مقبره اش محرابی برای خدایان وجود داشت که نشون میده مردم برای دور کردن بلا یا دفع کننده ی شر و نحسی بهش متوسل میشدن.
در یکی از روایت های غم انگیز، که توسط هیگینوس، نویسنده ی رومی ثبت شده، اپوپوس که این بار، پادشاه لسبوس هست، با دختر خودش به اسم نیکتیمنه، رابطه ی نامشروع برقرار میکنه. دختر که از این عمل شرمسار میشه به جنگل پناه میبره و آتنا یا مینروا، از روی ترحم، اون رو به جغد تبدیل میکنه. در این روایت، اپوپوس تجسم یک جنایتکار جنسی هست که باعث سقوط و دگرگونی شوم دخترش میشه.
هدهد به واسطه ی کاربردی که در افسانه ها و فرهنگ عمومی پیدا کرده میتونه به مهارت روانی نظارت و هوشیاری اشاره داشته باشه. همونطور که در معنی اسم این پرنده میشه این مفهوم رو دید، یعنی کسی از فراز نگاه میکنه، به عنوان یک مهارت روانی میتونه توصیف کننده ی فردی باشه که توانایی دیدن الگوها، تشخیص تهدیدها و فرصت ها رو از دیدی کلان داره. یک انسان با این مهارت، چشم های پشت سر داره و به جزئیات پنهان توجه میکنه.
هدهد پرنده ای هست که همیشه روی شاخه های بلند میشینه و منطقه رو زیر نظر میگیره. اپوپوس نماد برنامه ریزی بلندمدت و توانایی پیش بینی پیامدهای تصمیمات هست. ذهنی که همیشه چند قدم جلوتر از رویدادها رو میبینه.
اسم اپوپوس با معابد خدایان دفع کننده ی شر گره خورده. در روانشناسی، این مهارت به معنی توانایی نه گفتن، محافظت از حریم شخصی و دفع افراد منفی هست. فرد دارای این مهارت، سپر روانی قوی ای داره.
برخلاف کلاغ یا زاغ که در دسته های پر سر و صدا پرواز میکنن، هدهد اغلب تنها یا با جفتش دیده میشه. اپوپوس نماد کسی هست که از انزوای اجباری نمیترسه و میتونه برای تفکر و تصمیم گیری عمیق، خلوت رو انتخاب کنه.
به عنوان یک جمع بندی، مهارت روانی هدهد، هوشیاری استراتژیک، یا توانایی دیدن همه چیز از بالا هست؛ محافظت از قلمرو (چه جسمی و چه روانی) و پیش بینی نقشه های دشمن قبل از اجرا.